Preekverslag over Pesach–feest en Avondmaal. Het volk Israël gebruikte in Egypte een vreemd en bloedig ritueel. Zo gelooft Israël gehoorzaam aan God, en wordt gered van het oordeel, waarbij eerstgeboren kinderen de dood vinden. Zo mag ieder die gelooft schuilen achter het bloed van Christus, en zo gered worden van het eeuwig oordeel aan het eind van de tijd. Daarbij sta je nu al stil tijdens het avondmaalsfeest.

Een preek over Exodus 12:1-14

1De HEER zei tegen Mozes en Aäron, nog in Egypte: 2‘Voortaan moet deze maand bij jullie de eerste maand van het jaar zijn». 3Zeg tegen de hele gemeenschap van Israël: “Op de tiende van deze maand moet elke familie een lam of een bokje» uitkiezen, elk gezin één. 4Gezinnen die te klein zijn om een heel dier te eten», nemen er samen met hun naaste buren een, rekening houdend met het aantal personen en met wat ieder nodig heeft. 5Het mag het jong van een schaap zijn of het jong van een geit, als het maar een mannelijk dier van één jaar oud is zonder enig gebrek. 6Houd dat apart tot de veertiende van deze maand; die dag moet de voltallige gemeenschap van Israël» de dieren in de avondschemer slachten. 7Het bloed moeten jullie bij elk huis waarin een dier gegeten wordt, aan de beide deurposten en aan de bovendorpel strijken. 8Rooster het vlees en eet het nog diezelfde nacht, met ongedesemd brood» en bittere kruiden. 9Het dier mag niet halfgaar of gekookt worden gegeten, maar uitsluitend geroosterd, en in zijn geheel: met kop, poten en ingewanden. 10Zorg dat er de volgende morgen niets meer van over is. Mocht er toch iets overblijven, dan moet je dat verbranden. 11Zo moeten jullie het eten: met je gordel om, je sandalen aan en je staf in de hand», in grote haast. Dit is een maaltijd ter ere van de HEER, het pesachmaal». 12Ik zal die nacht rondgaan door Egypte, en ik zal daar alle eerstgeborenen doden, zowel van de mensen als van het vee, en ik zal alle Egyptische goden van hun voetstuk stoten, want ik ben de HEER. 13Maar jullie zal ik voorbijgaan»:* aan het bloed zal ik jullie huizen herkennen, en door dat merkteken zal de dodelijke plaag waarmee ik Egypte straf, jullie niet treffen. 14Die dag moet voortaan een gedenkdag zijn, die je moet vieren als een feest ter ere van de HEER. Dit voorschrift blijft voor altijd van kracht, alle komende generaties moeten die dag vieren.

 

Gemeente van onze Heer Jezus Christus

Wat een verhaal! Dat was de eerste reactie van de basiscatechese. Is dat dan een feest? Is dat dan een feest als oudste zonen moeten sterven? Is dat dan een feest met die 10 plagen die steeds maar verschrikkelijker werden? Ze vonden het maar een eng verhaal. Het is een verhaal dat om uitleg vraagt. Het is ook niet voor niets dat dat wordt opgeschreven. Helemaal aan het begin. Als u dit thuis doet, later in het beloofde land, en uw kinderen u zullen vragen ‘waarom doen we dit? ‘, leg het ze dan uit! En vertel ze wat er gebeurt is. En dat is belangrijk. Toen, voor Israël, maar dat nog steeds gebeurt elk jaar, met Pesach, dat het jongste aanwezige kind vraagt ‘waarom is deze nacht anders dan alle andere nachten?’ Dat is belangrijk, ook met het avondmaal, als de kinderen vragen ‘waarom’ maar ook als ze dat niet vragen, dat wij uitleggen waarom. Waarom zijn die diensten zo anders? Waarom doen we wat we doen? En waarom noemen we dat eigenlijk een feest, dat verhaal in Egypte. Het staat er boven ‘het begin van het Pesach feest’. Is dat feest? Ja, het is feest. We hebben het allemaal geleerd, tenminste de meesten van ons, als kind al. Israël is bevrijd uit Egypte en dat is feest. Maar hebben we ook beseft wat dat betekende voor Egypte, hoe dat geweest moet zijn, als je daar als Israëliet in je huis zat, weliswaar met bloed aan je deurposten, maar om je heen hoor je de geluiden en het verdriet en het geschreeuw van gezinnen waar wel een oudste zoon gestorven is. (deuren zo als nu waren er niet, er hing een gordijn tussen de deurposten; en in het land Gosen woonden de Israëlieten te midden van de Egyptenaren). Met hoeveel angst zal je daar gestaan hebben, gaat het echt mijn deur voorbij, kan ik echt schuilen achter dat bloed op mijn deurpost? Wordt dit echt een feest? Ja, het wordt een feest, het wordt een feest van bevrijding. Israël wordt bevrijd uit het land van de slavernij.  Maar het is ook een oordeel. En wie gaat kijken naar de geschiedenis van de 10 plagen, die gaat zien dat in elk van die 10 plagen een van de goden van Egypte te kijk wordt gezet. Het begint met de grote god van de Nijl en het eindigt met de grote god Osiris. Ze kunnen allemaal niet tegen de God van Israël op. Het is een oordeel voor al die goden, die macht zoeken, die offers eisen, maar die geen werkelijke goden zijn. Het is ook een oordeel over een land dat anderen vastbond in slavernij. Juist in deze dagen, waar we ook de herinnering aan het slavernij verleden van ons eigen land herdenken. Goed om daar eens bij stil te staan. Hoe God zelf oordeelde, veroordeelde, over de slavernij, over alles wat de mens kleinhoudt, de ander kleineert. Daarover wordt geoordeeld. En de Israëlieten, zijn zij dan beter dan de Egyptenaren? Nee, nee. Reken er maar op dat als jij 400 jaar in een ander land, dat je dan de gewoontes van dat land overneemt. Ook onder de Israëlieten stonden er veel onder invloed van afgoden. En bovendien, dat ook veel van de Israëlieten niet van die lieverdjes waren, net zo min als ik dat ben, dat wij dat zijn. Zij mogen schuilen achter het bloed en worden daarom gered, mogen daarom feest vieren, omdat zij gehoorzaam zijn geweest, het lam hebben geslacht en het bloed aan de deurposten hebben gesmeerd. Dan mogen ze vieren dat wie schuilt achter het bloed, mag merken dat de doodsengel passeert. Dat is wat Pesach betekent: passeren, voorbijgaan. Het Engelse “Passover” laat dat ook klinken, dat mag je vieren, dat de dood voorbijgaat als het bloed van het Lam aan je deurposten zit. En eeuwen later heeft Jezus dit verteld, heeft Hij het uitgelegd, deze beker van het verbond, en dat was de beker waarmee herdacht werd dat Israël mocht leven, dankzij het bloed van het lam in Egypte. Juist van die beker heeft Jezus gezegd: deze beker is het nieuwe verbond van mijn bloed, doe dat tot mijn gedachtenis. Als wij dus het bloed van dat Lam, van Jezus, aan onze deurposten smeren, dan gaat de doodsengel ons voorbij. Zullen wij sterven? Jazeker, maar wij zullen ook niet sterven, wij zullen leven. Al in dit leven zullen we merken dat niet de dood maar het leven ons in de greep mag houden, zo lang wij schuilen achter het bloed van Christus aan onze deurposten. En juist daarom is het avondmaal ook feest. Juist daarom heb ik die slingers laten ophangen, die slingers waarop het brood staat dat we breken, waarop de wijn staat die we drinken, waarop het kruis staat waaraan het Lam geslacht is dat ons bevrijden wil. Slingers die ook voor wie goed kijkt, een kommetje Charoset staat erop. Wat is dat? Dat is een zoet mengsel van appel en kaneel dat aan de ene kant herinnert aan de slavernij waaruit je komt maar aan de andere kant ook zoet brengt, omdat het herinnert aan bevrijding. We hangen slingers op omdat we vieren dat we bevrijd zijn, bevrijd van de dood. Dat mogen we straks proeven in het brood en in de wijn. Dood…. was dat niet toen? Nee dat was niet alleen toen. Zo hard klinkt het ook. Nog steeds klinkt het oordeel van God. Over alles wat anderen doodt. Over alles wat anderen knecht. Over alles wat de eer bij God weghaalt. Daar klinkt Gods oordeel over. Dat is hard. Maar juist daarom, dat brood en die beker die ons vertellen niet omdat wij beter zijn, omdat wij zulke goede mensen zijn, maar omdat wij mogen schuilen achter het bloed van het Lam. Omdat wij mogen delen van het brood des levens. Daarom gaat het oordeel aan ons voorbij. Maar rest de vraag: willen we dat, willen we schuilen bij Jezus? Zo ja, dan mogen we feest vieren. Dan mogen we straks, als de tafel geopend wordt, zeker ook terugdenken aan het offer van Christus. Maar laten we dat doen in vreugde, in vrolijkheid. Dat Hij ons bevrijd heeft, dat Hij het oordeel laat passeren. Laten we het vieren, en gedenken. Gods oordeel ging voorbij omdat het gedragen is door het Lam. En wij mogen leven, en vrolijk zijn, door Christus onze Heer.

Amen

 

 

Preek ds Jacolien de Lange, PKN Kamperland, 2 juli 2017; gehoord op Terschelling, 25 juni 2017