De begrippen rechtvaardiging en heiliging zijn 2 bekende begrippen in het Christelijk geloof. De woorden zelf hoor je misschien steeds minder. Tijd om stil te staan bij de inhoud ervan: rechtvaardiging: dat je mag bestaan voor God; heiliging: dat je leven gericht is op God. Op basis waarvan mag je dat zo zeggen? Het overzicht hierna brengt in kaart hoe veel kerken nu omgaan met rechtvaardiging en heiliging, en hoe je dat de Bijbel tegenkomt, en in de samenvatting van de belijdenissen.

De rol van onze eigen verantwoordelijkheid in relatie tot rechtvaardiging en het laatste oordeel zijn een uiterst belangrijk thema.

John Piper vat de Bijbelse visie daarop als volgt samen:

Onze enige hoop om de radicale eisen van een Christelijk leven te kunnen vervullen ligt hierin dat God geheel voor ons is, nu en voor altijd. Om die reden heeft God niet bepaald dat ons  leven als Christen de basis moet zijn van onze hoop dat God voor ons is. Die basis is de dood en rechtvaardigheid van Christus, die ons wordt toegerekend, alleen door geloof. Aan het kruis verdroeg Jezus alle straf die wij hadden verdiend door onze zonden. En om ervoor te zorgen dat God, als onze Vader, geheel voor ons zou zijn en niet tegen ons in eeuwigheid, daarom heeft Christus in zijn volledige gehoorzaamheid voor ons alles gedaan wat God van ons eiste, en vormde zo de basis van het feit dat God altijd voor ons is, voor altijd.

Deze straf en deze gehoorzaamheid zijn voltooid en zijn verleden tijd. Ze kunnen nooit veranderen. Onze eenheid met Christus en ons deelhebben aan al zijn gaven staat voor altijd vast. Alleen door geloof brengt God ons tot eenheid met Christus. Deze eenheid zal nooit worden opgebroken, omdat in Christus God voor ons een almachtige Vader is, die ons geloof bewaart, en die alle gebeurtenissen doet meewerken voor een eeuwig goede toekomst. Het ene en enige middel dat God heeft ingesteld om de eenheid met Christus te bereiken is geloof in Christus, de pure ontvangende daad van onze ziel.

Als we beginnen het belang van de gehoorzaamheid van Christus die ons wordt toegerekend  te bekritiseren of zelfs te ontkennen, dan gaan onze eigen werken langzamerhand de rol aan te nemen die toebehoort aan Christus.

Einde citaat John Piper (The Future of Justification, a response to N.T. Wright)

 

Moderne visie Visie vanuit Bijbel en belijdenissen
Jezus’ dood en opstanding worden ons toegerekend Jezus’ dood en opstanding en gehoorzaamheid worden ons toegerekend
De kern van het evangelie is dat Jezus door zijn dood en opstanding heeft bewezen de enige Heer en Koning te zijn De kern van het evangelie is dat Jezus door zijn dood en opstanding redding biedt aan verloren zondaren

(1 Cor. 15:1-3: Christus is gestorven voor onze zonden in overeenstemming met de Schriften)

Rechtvaardiging is de verklaring dat je tot Gods volk bent gaan behoren; het gaat om de geloofsgemeenschap Rechtvaardiging is dat je zonden zijn vergeven; het gaat over redding
Het evangelie is de boodschap over Jezus, zijn kruis en opstanding; God werkt de wil tot navolging door zijn Geest in ons hart Het evangelie is dat we door ons geloof we gerechtvaardigd mogen staan voor God; God werkt het geloof door zijn Geest in ons hart
Jezus heeft geleden aan het kruis Jezus heeft geleden gedurende zijn hele leven, maar vooral aan het kruis
Christus is gestorven voor de hele wereld; als je gelooft, mag je bij hem komen Christus is gestorven voor degenen die hij heeft uitgekozen; als je gelooft, is zijn verdienste voor jou
Basis voor onze rechtvaardiging is ons geloof in Jezus, wij moeten hem volgen Basis van onze rechtvaardiging is het offer van Christus; Christus heeft betaald.

Het is volbracht; aan Gods eis van rechtvaardiging is voldaan

Christus’ leven is voor ons een voorbeeld, zodat we weten hoe we moeten leven. We willen ‘als Christus’ zijn Christus’ leven is de basis voor onze heiliging; Christus heeft geleefd zoals wij hadden moeten leven.

Het is volbracht; aan Gods eis van heiliging is voldaan

Rechtvaardiging is niet een onderwerp waar je steeds opnieuw bij stil moet staan; bidden om vergeving van de zonden is niet meer nodig

 

 

Rechtvaardiging is een onderwerp waar je dagelijks bij stil moet staan; bidden om vergeving van je zonden blijft elke dag nodig; ‘God wil zijn genade (vergeving)  alleen geven aan hen die daarom bidden en daarvoor danken’
Heiliging: dat moet je doen om goed te leven naar je medemens Heiliging: is door Christus al gedaan; uit dankbaarheid wil je heilig leven
Goede werken moeten de kerk aantrekkelijk maken Goede werken zijn een bewijs van je geloof; een bewijs aan jezelf en een bewijs aan anderen
Goede werken moet je doen je als je Jezus wilt volgen Goede werken krijg je van Christus, je doet ze uit dankbaarheid
Goed leven is zorgen voor je medemens in en buiten de kerk Goede werken moeten uit echt geloof, naar de wet van God en tot zijn eer worden gedaan
Levensregels uit het nieuwe testament zijn richtinggevend om goed te leven De 10 geboden uit het oude testament zijn richtinggevend voor de heiliging
Verbond is het liefdevol commitment (betrokken gerichtheid) van God naar de gelovige Verbond is de juridisch betrouwbare grondslag voor de verhouding God tot de gelovige
God is liefde, en is vergevingsgezind God is liefde, en God kent toorn
Onze goede werken zijn niet perfect Onze goede werken zijn niet perfect
Zonde = falen, niet voldoen aan je ideaalbeeld Zonde = rebellie, niet gehoorzamen aan Gods wet
Gelovige kan – door meditatie – rusten in Jezus aanwezigheid Gelovige mag – dankzij het offer van Christus – rusten in Christus volbrachte werk
Doop: 2 aspecten: bij Jezus horen, goed leven Doop: 3 aspecten: oordeel, redding (rechtvaardiging), dankbaarheid (heiliging)
Avondmaal: 2 aspecten: bij elkaar horen, goed leven Avondmaal: 3 aspecten: oordeel, redding, dankbaarheid
Gelovige mag zelfverzekerd door het leven gaan Gelovige blijft een arme zondaar,  moet steeds opnieuw zijn toevlucht zoeken in Christus
Overwinningsgeloof: ik volg Jezus Nederig geloof: ik ben door genade gered
Geloofsgroei: meer goede praktijken doen Geloofsgroei: meer kennis van zonde/meer besef van redding/meer dankbaarheid
‘doen’ ‘ontvangen’

 

In de belijdenissen leren we alles (rechtvaardiging EN heiliging alleen te zoeken in Christus:

HC (v/a 59) (Hoe ben ik rechtvaardig voor God?)  (…) God schenkt mij, zonder enige verdienste van mijn kant, de volkomen voldoening, gerechtigheid en heiligheid van Christus, Hij rekent mij die toe, alsof ik nooit zonde had gedan, ja, alsof ik zelf al de gehoorzaamheid volbracht had die Christus voor mij volbracht heeft. Aan deze weldaad heb ik alleen deel als ik die met een gelovig hart aanneem.

HC (v/a 61) Alleen de voldoening, gerechtigheid en heiligheid van Christus is mijn rechtvaardigheid voor God. Alleen door geloof kan ik die aannemen en tot mijn eigendom maken.

HC (v/a 67) Woord en sacramenten (doop, avondmaal) hebben beiden tot doel ons geloof te wijzen op het offer van Jezus Christus aan het kruis, als enige grond van ons heil.

HC (v/a 79) (over het avondmaal) Christus’ lijden en gehoorzaamheid zijn zo zeker ons deel, alsof wij in eigen persoon voor onze zonden geleden en onze schuld aan God voldaan hadden.

HC (v/a 86) Christus vernieuwt ons door de Heilige Geest tot zijn beeld, opdat wij met ons hele leven tonen, dat wij God dankbaar zijn voor zijn weldaden, en opdat Hij door ons geprezen wordt.

NGB (22) Jezus Christus is onze gerechtigheid, doordat Hij ons toerekent al zijn verdiensten en al zijn heilige werken, die Hij voor ons en in onze plaats heeft gedaan.

NGB (23) Wij geloven dat ons heil gelegen is in de vergeving van onze zonden om Jezus Christus’ wil. (…) Wij steunen uitsluitend op de gehoorzaamheid van de gekruisigde Christus en rusten daarin.

NGB (24) Wij worden gerechtvaardigd door het geloof in Christus, zelfs voor wij goede werken doen. (…) Wij zijn veeleer aan God dank verschuldigd voor de goede werken die wij doen, en Hij niet aan ons. (Al onze goede werken zijn) besmet doordat wij zondaren zijn, en verdienen daarom gestraft te worden.

DL (I, 9) God heeft ons uitgekozen niet omdat Hij tevoren in de mens geloof, gehoorzaamheid, van het geloof, heiligheid of een andere goede eigenschap zag. Integendeel, Hij heeft ons uitgekozen opdat Hij geloof, gehoorzaamheid van het geloof, heiligheid enzovoort zou bewerken.

Doopsformulier: De Heilige Geest eigent ons toe wat we in Christus hebben, namelijk de afwassing van onze zonden en de dagelijkse vernieuwing van ons leven.