De Bijbel is toch meer dan voldoende?

Wat moet je nou met belijdenissen, je hebt toch de Bijbel? Kennelijk vonden de kerken het toch nodig om belijdenissen te hebben. Want elke ketter heeft zijn letter. Anders gezegd, iedereen kan wel losse teksten in de Bijbel vinden ter ondersteuning van zijn eigen denkbeelden. Dat is gemakkelijk te zien aan de verzoeking van Jezus door de duivel. Want de duivel nodigt Jezus uit hem te gehoorzamen en gebruikt daarvoor bijbelteksten: spring maar van het tempeldak, want “God zal zijn engelen opdracht geven u op handen te dragen zodat uw voet zich aan geen steen stoot”. Dit staat inderdaad in Psalm 91:11 en 12. Maar Jezus kent meer dan losse teksten, hij kent heel de Bijbel (op dat moment: het oude Testament). En dus weet hij ook dat je God niet op de proef mag stellen. (Deuteronomium 6:16). Jezus weet dat God zichzelf niet tegenspreekt. Hij mag geloven dat God hem bewaart, maar hij mag het niet uitproberen.

Met dit voorbeeld uit de Bijbel wordt al duidelijk dat Jezus bepaalde uitgangspunten gebruikt: “De hele Bijbel is Gods Woord en heeft gezag”, en : “God spreekt zichzelf nooit tegen”. Als je deze 2 uitgangspunten opschrijft in een document, heb je al een begin van een belijdenis.

Belijdenissen zijn toch niet meer van deze tijd?

Nu wordt wel eens gezegd: de belijdenissen zijn plaats- en tijdgebonden. Wat vroeger een heikel onderwerp was kan nu wel eens minder belangrijk zijn en andersom. Dus dat je in belijdenissen hier en daar merkt in welke tijd ze zijn geschreven:  daar valt geen speld tussen te krijgen. Maar daarmee kun je niet gemakshalve de belijdenissen laten vallen. Bijvoorbeeld de bovengenoemde uitgangspunten die Jezus hanteert bij zijn omgaan met de Bijbel: die golden toen, die golden ten tijde van het opstellen van de belijdenissen en die gelden nog steeds vandaag.

Je kunt ook zeggen dat de belijdenissen plaatsgebonden zijn; je kunt bijvoorbeeld lezen waar of door wie ze zijn opgesteld. Waar: in in Nicea (Turkije), in Heidelberg (Dld), in Nederland, in Dordrecht (Nl) Soms zie je door wie ze zijn opgesteld: Athanasius.

Welke belijdenissen kennen we?

Ook andere kerken kennen belijdenissen om de leer vast te leggen, bijvoorbeeld de Rooms Katholieke kerk kent een Catechismus, veel protestantse kerken in Engelstalig gebied kennen de Westminster confessie.

De gereformeerde kerken in Nederland gebruiken 6 belijdenissen:

  • Apostolische geloofsbelijdenis
  • Belijdenis van Athanasius
  • Belijdenis van Nicea
  • Heidelbergse Catechismus
  • Nederlandse Geloofsbelijdenis
  • Dordtse Leerregels

De eerste 3 zijn vrij compact, en alle meer dan 1500 jaar oud. De laatste 3 zijn uitgebreider, en tegen de 500 jaar oud.

De opsteller van de Nederlandse Geloofsbelijdenis was in de ogen van de Rooms Katholieke kerk een ketter. En op ketterij stond de doodstraf. En zo stierf Guide de Bres door ophanging, 45 jaar oud, vader van een jong gezin met 5 kinderen – waarvan de oudste op dat moment 6 jaar was.

Wat heeft een ondertekeningsformulier met belijdenissen van doen?

In de gereformeerde kerk moeten ambtsdragers bij het begin van hun werk eerst een document ondertekenen, dat ze instemmen met de Bijbel, zoals verwoord in de belijdenissen. Ze verklaren dat ze die leer van harte zullen uitdragen, en als ze op een onderdeel vragen erbij krijgen, die niet te gaan rondbazuinen maar op een zorgvuldige manier nagaan wat de goede leer is. Voor de hand ligt om een dergelijk verschil van inzicht binnen de kerkenraad te bespreken.

De tekst van het formulier, zoals gebruikt in de GKV, is:

 “Wij, ondergetekenden, verklaren van harte in te stemmen met de leer van de Bijbel, zoals die door de Gereformeerde Kerken in Nederland wordt beleden in de Nederlandse Geloofsbelijdenis, de Heidelbergse Catechismus en de Dordtse Leerregels. Wij beloven de gemeente voor te gaan in het spreken en leven vanuit dit ene evangelie. Wij beloven de waarheid van Gods woord openlijk uit te dragen, en te handhaven tegenover misleidende denkbeelden die binnen de kerk of uit de wereld opkomen. Wanneer wij op enig onderdeel van de leer verschil ervaren tussen de leer van de Bijbel en de inhoud van de genoemde belijdenisgeschriften, zullen we dit op gepaste wijze aan de orde stellen. Wanneer er vragen rijzen rondom onze eigen opvattingen of gedragingen, zijn we altijd bereid om ons daarover te verantwoorden. In beide gevallen zullen we ons houden aan de aanwijzingen van de bevoegde kerkelijke vergaderingen.”