In steeds meer kerken lijkt men het formulier voor de doop stukje bij beetje te willen loslaten en te vervangen door een eigen invulling. Die eigen invulling gaat in eerste instantie om eigentijdse woorden, maar al gauw ontstaat er een praktijk dat ook eigentijdse en eigenzinnige ideeën in de plaats komen van de bestaande tekst. En zo komt soms ongemerkt dwaalleer de kerk binnen. Opvallend is dat men er bij de drang tot wijzigen of zelfs het geheel schrappen van het doopsformulier niet bij stilstaat dat de bestaande tekst al meer dan 400 jaar ongewijzigd meegaat; het minste wat je zou mogen verwachten is een verantwoording van de wijzigingen die men aanbrengt. Maar er bestaan ook goede voorbeelden van frisse aanpak met behoud van de oorspronkelijke kern. Het volgende voorbeeld hoorde ik in de Oude Kerk in Delft, en is afkomstig uit het boekje Watermerk van ds. W. Markus.

 

Lezing van het doopformulier 

De doop laat ons drie dingen zien:

– de beginsituatie van ons en onze kinderen (daarvan is de doop een ‘teken’);

– dat God wat Hij belooft ook meent (de doop is ook een ‘zegel’);

– dat zijn eeuwige beloften de vorm hebben van een verbond uit genade.

 

Om de betekenis van de doop te begrijpen is in de eerste plaats nodig te beseffen dat God onze kinderen beter kent dan wij.

In onze ogen zijn de kleintjes die geboren worden geestelijk gaaf en puur. Maar God, onze Schepper, ziet dieper en weet dat wij op deze wereld komen met de neiging om te zondigen en God los te laten. Dát bedoelt de Bijbel als er geschreven staat dat wij en onze kinderen in zonde ontvangen en geboren zijn. Uit het Evangelie weten wij dat God daarover bedroefd en vertoornd is, omdat wij zo niet bij Hem kunnen komen om in Zijn Rijk te leven.

Hiervoor is een nieuwe geboorte nodig, een geestelijke geboorte, een totale en radicale levensverandering van binnen uit. Het ondergedompeld worden in het water van de doop – dopen betekent eigenlijk onderdompelen – laat als een teken de noodzaak van die totale vernieuwing zien.

Onderdompelen symboliseert het moeten sterven van ons zondebestaan en het mogen opstaan in een nieuw leven. Dat heeft alles te maken met het werk van de Here Jezus Christus, die gekomen is om ons te redden, ons oude zondebestaan weg te doen en ons een nieuw leven te schenken.

 

In de tweede plaats is de doop ook een zegel. Dat wil zeggen: het is vast en het is zeker dat God ook meent wat Hij zegt. Dat horen wij in de betrouwbare namen die genoemd worden: de Naam van de Vader en van de Zoon en van de Heilige Geest.

Gedoopt worden in de Naam van de Vader betekent dat Hij zegt: Ik richt met jou een verbond op. Het is volstrekt onbegrijpelijk dat Hij dat doet, maar zo wil Hij met ons omgaan. Hij zegt: Ik neem je tot Mijn kind en erfgenaam aan. Je mag bij Mij horen, ondanks wie je bent. Ik zal voor je zorgen. En Ik zal het kwade tegenhouden, of anders zal Ik er wat goeds mee uitwerken.

Gedoopt worden in de Naam van de Zoon betekent dat Jezus zegt: Ik reinig je van al je zonden. Want daarvoor ben Ik gestorven aan het kruis. En daarvoor ben Ik opgestaan uit de dood. Dat heb Ik voor jou gedaan. Dat betekent: bevrijding, verlossing van je zonden. Alleen zo kan het goed zijn tussen God en jou, en kun jij je – dankzij Mij – rechtvaardig voor Hem weten, volkomen door Hem aanvaard.

Gedoopt worden in de Naam van de Heilige Geest betekent dat Hij zegt: Ik wil bij je wonen, in je hart. Ik wil de band leggen tussen jou en de Here Jezus, de band van het geloof, zodat je ook ontvangen kunt wat Hij aan jou geeft: de afwassing van je zonden en de voortgaande vernieuwing van je leven. Zo zal Ik in je leven werken. En daarmee zal Ik doorgaan totdat de Here Jezus terugkomt en Hij allen die bij Hem horen in Zijn volmaakte heerlijkheid tot Zich zal nemen.

 

In de derde plaats moeten we weten dat Gods beloften de vorm hebben van een verbond dat God uit genade met ons en onze kinderen heeft gesloten. Als er een verbond gesloten wordt, zijn er twee kanten. De ene kant is dat God belooft en dat Hij geeft. De andere kant is dat Hij van ons – en ook van de kinderen in het opgroeien – een antwoord vraagt, het antwoord van het geloof. Hij vraagt ons gehoorzaam te zijn, Hem lief te hebben en Hem ons leven toe te wijden. En ook de strijd aan te gaan tegen het kwaad. En als wij in zonden vallen – en dat gebeurt steeds – dan hoeven we aan Hem niet te twijfelen en ook niet aan Zijn genade. Wat natuurlijk niet betekent dat we aan de zonden kunnen vasthouden.

Kortom: de doop is een vaste grond waar wij op terug mogen vallen en waardoor wij mogen weten: Ik kan op God aan, want Hij is trouw!

 

Kleine kinderen begrijpen hier nog helemaal niets van. Maar dat betekent niet dat zij er niet bij horen. Ze weten het nog niet: maar ook kleine kinderen zijn als nakomeling van Adam verloren en worden in Christus weer tot genade aangenomen. We zien dat als een lijn in de Bijbel. In het Oude Testament begint dat al – en dat loopt helemaal door in de geschiedenis. En die lijn komt vandaag ook bij ons uit! We zien dat ook bij Abraham. In de tijd van Abraham was de besnijdenis het teken van het verbond. Deze besnijdenis is voor het volk Israël nog altijd een verzegeling van het verbond en van de gerechtigheid van het geloof. Voor ons als gelovigen in de Here Jezus Christus heeft de doop eenzelfde betekenis als de besnijdenis. De doop als teken van het verbond dat God met ons heeft opgericht. Dat verbond waarvan God tegen Abraham heeft gezegd: Ik richt het op met u en ook met uw nageslacht. Dat is het volk Israël. Maar dat zijn ook alle mensen buiten Israël – tot welk volk zij ook behoren – die tot geloof in de Here Jezus Christus zijn gekomen.

Dat geldt voor ons en onze kinderen, maar ook voor geadopteerde kinderen die opgenomen worden in een christelijk gezin en in de christelijke gemeente. Kinderen horen erbij. Zoals de Here Jezus eens de kinderen bij Zich riep, Zijn armen om hen heen legde en zei: Laat de kinderen tot Mij komen en verhindert ze niet, want hunner is het Koninkrijk der hemelen.

Daarom worden er kinderen gedoopt en krijgen ook zij het teken van Gods verbond. En het is de taak en de roeping van de ouders om hun kinderen van dit alles te vertellen op een manier die bij hun leeftijd past en om hen daarin ook voor te leven.

 

Lied

Tijdens dit lied worden de dopelingen / wordt de dopeling binnengebracht.

 

Doopgebed

Liefdevolle God en Vader,

U bent degene die Noach en de zijnen

door het vernietigende water van de zondvloed heen gered hebt.

U bent degene die Uw volk Israël

door het water van de Rode Zee heen hebt verlost.

U bent ook degene die ons en onze kinderen

door het water van de doop heen

als erfgenamen van Uw verbond

deel geeft aan Uw Koninkrijk.

Tot U komen we in ons gebed,

en we doen daarbij een beroep

op Uw grondeloze barmhartigheid.

Wilt U deze kinderen, die toch Uw kinderen zijn,

door Uw Heilige Geest

inlijven in Uw Zoon Jezus Christus.

Geef dat zij met Hem

in Zijn dood begraven mogen zijn,

en met Hem mogen opstaan in een nieuw leven.

Geef dat deze kinderen aan U verbonden mogen raken

met een waar geloof, een vaste hoop

en een vurige liefde.

Geef dat zij hun kruis vrolijk mogen dragen.

Wilt U geven,

dat zij eenmaal dit aardse leven getroost mogen verlaten,

en dat zij op de jongste dag zonder angst mogen verschijnen

voor Jezus Christus, Uw Zoon,

die recht zal spreken over levenden en doden.

Wij bidden het U in Zijn naam.

Amen.

Vragen en beantwoording daarvan

Uit het onderwijs in het doopformulier is duidelijk geworden, dat de doop door God is ingesteld om aan ons en onze kinderen Zijn verbond te verzegelen. Daarom moeten wij hem tot dat doel en niet uit gewoonte of uit bijgeloof gebruiken. Het is belangrijk, dat het voor iedereen duidelijk is, dat jullie als ouders dat inderdaad zo zien en dat jullie vanuit deze overtuiging jullie kinderen laten dopen. Daarom verzoek ik jullie om op te staan en oprecht antwoord te geven op de volgende vragen.

 

Ten eerste: geloven jullie dat het evangelie van Gods genade in Jezus Christus, het evangelie zoals het in de Bijbel beschreven staat en door de kerk beleden wordt in de woorden van de Apostolische Geloofsbelijdenis, de enige weg naar het leven is?

 

In de tweede plaats: geloven jullie dat jullie kinderen, hoewel zij van nature net als wij allen als zondaar onder Gods oordeel vallen, tòch in Jezus Christus in genade door God worden aangenomen? Geloven jullie dat ze daarom geheiligd zijn en als leden van Zijn gemeente gedoopt behoren te zijn?

 

Ten derde: beloven jullie je kinderen bij het opgroeien het evangelie van Jezus Christus te zullen leren? Beloven jullie dat jullie hen trouw zullen leiden naar het onderwijs en de prediking in de gemeente? Beloven jullie dat je er op deze manieren aan wilt bijdragen, dat zij hun doop zullen gaan begrijpen en zich gedurende hun hele leven verbonden mogen weten aan de naam en de dienst van de HERE?

 

Wat is hierop jullie antwoord?

 

Lied:

Intussen komen de kinderen uit de kerk naar het doopvont.

 

Uitleg voor de kinderen

 

De kinderen zingen een lied

 

Bediening van de doop

 

Vraag aan de gemeente

Gemeente, belooft u deze kinderen te ontvangen in uw midden, hen met hun ouders te dragen in uw gebeden en samen met hen de weg van het Koninkrijk te gaan? Wat is daarop uw antwoord?

Antwoord: Ja, van harte.

 

Zegenlied: Psalm 134: 3 (oude berijming)

Tijdens het naspel gaan de kinderen naar hun plaatsen en worden de dopelingen weggebracht.

 

Persoonlijk woord

 

Dankgebed voor de doop en gebed om de Heilige Geest bij lezen en overdenken van de Bijbel